تعیین جنسیت جنین پیش از تولد
تعیین جنسیت جنین پیش از تولد
تعيين جنسيت جنين همواره در طول ساليان سال از روياهاي دست نيافتني انسانها به شمار مي رفته شايد براي برخي هيچ تفاوتي بين دختر يا پسر وجود نداشته اما بدون شک براي برخي ديگر مساله اي مهم بوده است. امروزه به کمک تکنيک هاي جديد علم پزشکي بسياري از روياها و آرزوهاي انسان ممکن شده يکي از آنها تعيين جنسيت جنين است که در ايران نيز همپاي ساير کشورهاي پيشرفته توانايي انجام اين کار فراهم شده است. از نظر طبيعي در مقابل هر 100دختر، حدود 102تا 105پسر به دنيا مي آيد در اين ميان اگر چه در جوامع پيشرفته تعيين جنسيت جنين اغلب موضوع مهمي نيست، ولي در بعضي مواقع و حتي در ميان تحصيلکردگان علاقه به يک جنس گاهي بيشتر است. زوجيني بوده اند که مثلا با داشتن سه يا چهار دختر در انتظار تولد يک پسر به تعداد فرزندان خود افزوده اند و نتيجه نگرفته اند با استفاده از اين تکنيک مي توان خواسته آنها را محقق کرد و به روند افزايش جمعيت در اين خانواده ها خاتمه داد. در ايران انجام روش تعيين جنسيت جنين قبل از تولد و همچنين تشخيص بيماري هاي ژنتيکي پيش از تولد چندين سال است که توسط مراکز درماني مختلف انجام مي شود و نوزادان فراواني به سلامت با استفاده از اين تکنيک متولد شده اند. Diagnosis Genetic Preimplantation)PGD)يا تعيين جنسيت جنين قبل از تولد هم در مورد تعيين جنسيت جنين به واسطه علاقه والدين به يک جنس خاص و هم به علت انتقال بيماري هاي ژنتيکي وابسته به جنسيت خاصي صورت مي گيرد. تشخيص پيش از لانه گزيني گرچه امر جديدي است ولي در انسان اصول کاربردهاي باليني آن در دهه گذشته پايه ريزي شده و امروزه بعنوان يک روش جايگزين براي تشخيص پيش از تولد بکار گرفته مي شود. در حال حاضر PGDتنها روش ممکن براي زوجيني است که در معرض داشتن فرزند مبتلا به بيماري هاي ژنتيکي قرار دارند و در ضمن به دلايل قانوني، مذهبي و... نمي توانند سقط جنين را در صورت مبتلا بودن جنين به بيماري هاي ژنتيکي تجربه نمايند. تشخيص ژنتيکي پيش از لانه گزيني يا PGDروشي است که امکان بررسي ژنتيکي جنين ها را قبل از ورود به رحم و شروع حاملگي فراهم مي سازد. بدين منظور از جنين هاي بدست آمده به روش لقاح آزمايشگاهيIVFيک يا دو سلول به عنوان نمونه برداشته مي شود و از نظر بيماري ژنتيکي خاصي مورد بررسي قرار مي گيرد. اگر سلول نمونه برداشته شده مبتلا نباشد، آنگاه مي توان نتيجه گيري کرد که جنين سالم به رحم مادر منتقل مي شود تا حاملگي آغاز شود. علاوه بر استفاده از اين روش در مورد بيماري هاي ژنتيکي، در افرادي نيز که به جنسيت خاصي علاقه دارند نيز از اين روش استفاده مي شود به اينصورت که زوجي با داشتن مثلا چند پسر يا دختر خواهان داشتن فرزندي با جنسيتي غير از آنچه که دارند هستند. دکتر "محمدرضا صادقي" متخصص جنين شناسي در گفت و گو با ايرنا گفت در اين روش با توجه به اينکه براي انتخاب جنسيت مورد نظر بايد تعدادي از سلول ها را حذف کرد براي زوجيني که داراي مشکلات ناباروي هستند به هيچ عنوان مورد استفاده قرار نمي گيرد زيرا انجام اين روش مستلزم حذف نيمي از تخمک و اسپرمهاي حاوي جنسيت غير دلخواه است که شانس و احتمال باروري و بچه دار شدن آنها را کاهش مي دهد. هزينه اين عمل بسيار بالاست و خيلي از افراد توانايي پرداخت هزينه اين عمل را که حداقل حدود يک و نيم تا دو ميليون تومان است، ندارند. عضو هيات علمي پژوهشکده ابن سينا يادآور شد در ايران اين روش بيشتر در مورد افرادي انجام شده که خواهان فرزند پسر بوده اند و تمايل زيادي به انجام اين روش براي تعيين جنسيت دختر صورت نگرفته است. دکتر صادقي افزود در پژوهشکده ابن سينا بيش از سه سال است که اين تکنيک مورد استفاده قرار مي گيرد و ماهانه سه تا چهار زوج براي انجام اين کار مراجعه مي کنند. دکتر صادقي در پاسخ به اين سوال که آيا انجام اين کار عدم تعادل جمعيتي و افزايش يک جنس خاص را به دنبال ندارد گفت استفاده از اين روش با توجه به شرايط خاص انجام آن که مي توان گفت پروسه اي طولاني است و علاوه بر اين هزينه زيادي دارد به ميزان زيادي انجام نمي شود که منجر به عدم تعادل جمعيتي در يک جامعه شود. معاون پژوهشي پژوهشکده ابن سيناافزود در خانواده اي که بيشتر فرزندان آن را دختر تشکيل مي دهند تولد يک پسر نه تنها تعادل جمعيتي آن خانواده را بهم نمي زند بلکه به تعادل جمعيتي آن خانواده کمک هم مي کند. مساله تعيين جنسيت جنين قبل از تولد هم مثل موضوعاتي چون تحقيقات سلول هاي بنيادي جنيني از مقولات مورد مناقشه در دنيا است که در برخي کشورها آزاد و در برخي ديگر ممنوع است. مخالفان تعيين جنسيت آن را مقدمه ايجاد نوعي تبعيض جنسي در جامعه مي دانند و در مقابل موافقان، انتخاب جنس فرزند را از حقوق طبيعي والدين دانسته و آن را در تنظيم خانواده کمک کننده مي دانند. اين متخصص ژنتيک گفت زوجين مراجعه کننده به مرکز ابن سينا براي انجام اين کار توسط متخصص زنان و زايمان ارزيابي مي شوند و در مورد وضعيت تخمدان و رحم و تمام پارامترهاي مرتبط با حاملگي موفق از طريق لقاح خارج رحمي مورد بررسي قرار مي گيرد. همسر نيز توسط متخصصين مردان ويزيت مي شود و بطور کامل مورد ارزيابي قرار مي گيرد و بعد از اين معاينات جلسه مشاوره اي با حضور جنين شناس و متخصص ژنتيک و زوج متقاضي انجام اينکار برگزار مي شود. دکتر صادقي مي گويد تکنيک تشخيص ژنتيکي قبل از تولد، آخرين پيشرفت ها را در زمينه ژنتيک و پزشکي توليد مثلي تلفيق نموده است. در اين روش با لقاح خارج رحمي جنين اوليه شکل مي گيرد سپس از اين جنين در مرحله 6تا 8 سلولي يک يا دو سلول به عنوان نمونه برداشته شده و به آزمايشگاه ژنتيک ارسال مي شود.
موارد استفاده از تعيين جنسيت قبل از تولد:
استفاده از تکنيک پيشرفته تشخيص ژنتيکي جنسيت جنين قبل از انتقال امکان انتخاب جنسيت جنين هاي انتقالي را فراهم کرده است که گامي تازه در توسعه تکنيک هاي تشخيص ژنتيکي بيماري هاي پيش از انتقال جنين به شمار مي رود. دکتر صادقي مي گويد تکنيک "پي جي دي" در مورد زوجيني که حداقل يکي از طرفين بر اساس مطالعات فاميلي حامل يا مبتلا به يک بيماري ژنتيکي قابل وراثت باشند و افراديکه سقطهاي مکرر داشته اند خصوصا در افرادي که سقط ها به دليل ناهنجاري هاي ساختماني کروموزومي رخ داده باشد، مورد استفاده قرار مي گيرد. همچنين در زنان بالاي 35سال و در زوجيني که به دليل فاکتور مردانه کانديداي ICSI(تزريق درون سيتوپلاسمي اسپرم) هستند تکنيک پي جي دي مورد استفاده قرار مي گيرد. دکتر صادقي مي افزايد با استفاده از PGDمي توان از بروز بسياري از اختلالات ژنتيکي پيشگيري نمود و به اين ترتيب از صرف هزينه هاي اقتصادي و رواني و اجتماعي که تولد يک جنين با نقايص ژنتيکي به دنبال دارد پيشگيري کرد. دکتر "ملک منصور اقصي" عضو هيات علمي دانشگاه علوم پزشکي تهران نيز در مورد تکنيک پي جي دي مي گويد در اين روش به دليل نياز به بررسي جنين ناچاريم علي رغم بارور بودن زوجين از روش IVFدر آنها استفاده کنيم به اين ترتيب که جنين هشت سلولي از لقاح آزمايشگاهي حاصل شده و سپس، پيش از انتقال آن به رحم يکي از سلول ها را جدا کرده و توسط يک متخصص ژنتيک که در اين زمينه مهارت دارد، بررسي و تشخيص جنسيت مي کنيم و سپس جنين مناسب را به رحم مادر انتقال مي دهيم. وي در عين حال مي گويد اين روش به هيچ وجه ساده نيست و در هر يک از مراحل متعدد انجام آن، ممکن است مشکلات مختلفي بروز کند که مانع از حصول نتيجه شود لذا اين تصور که با دستيابي به تکنيک تشخيص جنسيت به روش PGD زوج ها مي توانند به سهولت جنسيت نوزاد خود را انتخاب کنند درست نيست. دکتر اقصي در خصوص اهميت اين روش مي گويد اهميت اين روش صرفا در انتخاب جنسيت نوزاد از سوي والدين نيست بلکه فراتر از آن مي تواند گامي در جهت دست يافتن به تکنيک هاي پيشرفته تر تشخيص ژنتيکي بيماري هاي کروموزومي قبل از انتقال جنين باشد.
تعيين جنسيت جنين در آزمايشگاه :فرد بعد از مراجعه به متخصص زنان به مدت يک و نيم تا دو ماه تحت درمان با داروهاي تحريک کننده تخمک گذاري قرار مي گيرد تا به اين طريق بتوان جنين هاي بيشتري را تشکيل داد و جنين هاي دلخواه را افزايش داد. بعد از اينکار طي شرايط خاصي و درآزمايشگاه جنين تشکيل داده مي شود و اين جنين تشکيل شده به مدت سه روز در دستگاهي شبيه رحم مادر نگهداري مي شود. جنين در اين مرحله(سه روزگي) از شش تا هشت سلول تشکيل شده است که اطراف آن پوسته و لايه اي به نام زونا قرار دارد. دکتر صادقي مي گويد روش تعيين جنسيت جنين قبل از تولد تا اين مرحله يعني تشکيل جنين شبيه همان روش لقاح خارج رحمي و يا ميکرواينجکشن است که ازاين مرحله به بعد و قبل از انتقال جنين به داخل رحم جنين هاي دلخواه در محيط آزمايشگاه تعيين و به داخل رحم انتقال داده مي شوند. وي افزود براي تعيين جنسيت جنين در مرحله قبل از انتقال جنين به داخل رحم، در لايه تشکيل شده اطراف جنين سوراخ کوچکي ايجاد مي کنيم و با وارد کردن يک سوزن به داخل جنين يکي از سلول هاي جنين برداشته مي شود اين مرحله از حساسيت بسيار بالايي برخوردار است و حتما بايد با مهارت و دقت بسيار بالايي صورت گيرد. گرفتن اين سلول از جنين بايد با دقت زيادي صورت گيرد تا آسيبي به جنين وارد نشود اين سلول در شرايط خاصي تحويل متخصصين ژنتيک داده مي شود تا مورد ارزيابي ژنتيکي از لحاظ تشخيص جنسيت جنين قرار گيرد. بعد از اينکه جنسيت جنين ها توسط متخصصين جنين شناسي اعلام شد جنين هاي با جنسيت دلخواه و جنين هاي عاري از نقايص ژنتيکي به داخل رحم انتقال داده مي شوند. دکتر صادقي افزود در موارديکه تعداد جنين هاي تعيين جنسيت شده زوجين زياد باشد سه تا چهار جنين به داخل رحم انتقال داده مي شود. دو هفته بعد از انتقال جنين به داخل رحم فرد با انجام تست حاملگي در صورت مثبت بودن حاملگي ادامه مي يابد و فرزند دلخواه زوجين متولد خواهد شد. از زماني که روش پي جي دي يا روش تعيين جنسيت جنين قبل از تولد براي اولين بار مطرح شده يک دهه سپري شده است که طي اين مدت اين تکنيک براي تعيين جنسيت جنين و تشخيص ژنتيکي بيماري هاي مختلفي به کار گرفته شده که کارايي آن را به اثبات رسانده است.
دانلود نمونه سوالات کارشناسی ارشد زیست شناسی : ژنتیک ، سلولی و مولکولی ، بیوشیمی ، بیوفیزیک ، میکروبیولوژی ، بیوتکنولوژی ، مجموعه گیاهی و مجموعه جانوری
